Proloog

Sommige schrijvers zweren erbij. Anderen vermijden het als de pest: de proloog. Het begin van je verhaal is belangrijk. Je wilt je lezer gelijk meenemen op een reis door jouw Fantastische Verhaal. Een proloog kan daarbij helpen, maar het kan daarbij ook een doorn in het oog zijn.
Hoe maak je nu de keuze of je wel of geen proloog gebruikt? Ik vertel het je in dit blog!

Wat is een proloog?
Het simpele antwoord op de vraag is dit: het begin van je verhaal. Maar eigenlijk klopt dat niet helemaal. Want een proloog hoeft niet het letterlijke begin te zijn. Soms is het een sprong in de toekomst waarbij je de lezer alvast lekker kunt maken met wat er gaat komen. Of het is een sprong in de geschiedenis om je lezer alvast wat achtergrond informatie te geven.
Je proloog hoeft niet eens te gaan over je hoofdpersoon, maar het is altijd een essentieel onderdeel van je verhaal. Als je lezer aan het eind van je verhaal is gekomen, moet het duidelijk zijn waarom je gekozen hebt voor dit proloog. Het kan niet zo zijn dat je proloog compleet losstaat van je verhaal; het moet van toegevoegde waarde zijn want anders kun je het net zo goed weglaten.

Wat is toegevoegde waarde?
Voor mijn eerste boek An Impossible Truth had ik oorspronkelijk een proloog geschreven, maar deze is in de laatste fase voor publicatie geschrapt.
Het proloog was geschreven vanuit het perspectief van één van de bijfiguren uit mijn verhaal. Wat er vanuit zijn perspectief werd verteld, sloot naadloos aan op de achtergrond van mijn hoofdpersonage Sophia. Het was een goede manier om de lezer gelijk mijn verhaal in te trekken en te teasen met wat er zou gaan komen. Alleen bleek later – toen ik mijn boek bijna klaar had voor publicatie – dat Sophia de belangrijkste stukken uit zijn verhaal gedurende het boek ook te horen kreeg. Mijn proloog werd daardoor overbodig en ik heb het moeten schrappen.
Toch ben ik blij dat ik het geschreven had, want het gaf me een goede basis voor de connectie tussen deze personage en Sophia.

Wat maakt een proloog een slecht idee?
De algemene stelregel bij prologen is: tenzij het absoluut noodzakelijk is, gebruik géén proloog! Dit is niet voor niets. Vaker niet dan wel blijkt een proloog te werken.
Prologen worden soms geschreven alsof het mini-verhaaltjes zijn. Ze kunnen je lezer erg afleiden van het daadwerkelijke verhaal omdat ze zich gaan verbinden met de personage(s) in je proloog. Zodra je lezer dan aankomt bij hoofdstuk 1, moeten ze zich opnieuw gaan verbinden met het daadwerkelijke verhaal en dat is een drempel die je de lezer liever niet wilt voorzetten.
Ook wordt een proloog soms gebruikt voor het uitleggen van de Wereld van je hoofdpersonage. Dat is natuurlijk belangrijk maar in een proloog is dit gevaarlijk want een proloog dient kort en krachtig te zijn. Door toch de achtergrond daarin uit te willen werken, geef je soms te veel of onnodige informatie (de zogenaamde info-dump).
Een te lange proloog, vooral als deze vanuit een ander perspectief dan de hoofdpersonage is geschreven, brengt de lezer van het verhaal van je hoofdpersonage af en dat doet meer kwaad dan goed. Als de lezer dan naar hoofdstuk 1 gaat, ontstaat het gevoel ineens in een ander boek te zijn beland. Niet goed!
Wees vooral voorzichtig als je een flashback of droom gebruikt in je proloog. Maak dit direct kenbaar zodat je de lezer niet op het verkeerde been zet. Niets irriteert de lezer meer dan te denken dat ze aan het daadwerkelijke verhaal zijn begonnen, om er vervolgens achter te komen dat het 200 jaar terug was of dat het gewoonweg niet echt was!

Wat maakt een proloog goed?
Het belangrijkste is toch wel, dat het proloog iets moet toevoegen en je lezer direct moet intrigeren. Daarnaast is het aan te raden bij het nalezen en redigeren jezelf er zeker van te stellen dat de informatie van je proloog nergens anders in het verhaal terugkomt of alsnog beter in het verhaal geïntegreerd kan worden.
In een goede proloog zul je als lezer niet teveel leren over de personages zelf. Het gaat om de “hook”. Soms zijn een paar zinnen al genoeg om als lezer door te willen gaan met het volgende hoofdstuk, benieuwd of je de puzzelstukjes – die in het proloog zijn gegeven – gauw aan elkaar weet te leggen met de rest van het verhaal.
Maar er is nog een andere manier om een goede proloog te schrijven: door het niet te schrijven als een proloog. Noem je proloog hoofdstuk 1 en het wordt door je lezer naadloos overgenomen als onderdeel van je verhaal. Denk maar eens aan het eerste hoofdstuk van Harry Potter en de Steen der Wijzen. Het eerste hoofdstuk wordt niet vanuit Harry geschreven, speelt zich af jaren voordat het daadwerkelijke verhaal van Harry begint en geeft achtergrondinformatie die wellicht alsnog in het verhaal zelf opgenomen had kunnen worden. En toch werkt het prima!

Wat je ook kiest, wees kritisch, wees op de hoogte en maak uiteindelijk zelf de keuze wat werkt. Want het is jouw verhaal!

Fantastisch schrijfplezier gewenst!

One thought on “Proloog

  1. Pingback: Hoofdstuk 1 -

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *