De stappen van het schrijversproces

Het schrijversproces is lastig uit te leggen. Het is één van de vragen die ik het meest krijg als mensen horen dat ik mijn eigen verhalen publiceer: hoe doe je dat toch, een boek schrijven? Iedereen die schrijft, weet, dat daar niet een kant-en-klaar antwoord op te geven is. Er zit een heel proces achter, zeker als je besluit dat je een verhaal als boek uit wilt brengen. Het is geen kwestie van ‘even een verhaaltje op papier krijgen’ en direct publiceren.

In dit blog ga ik het heel concreet voor je maken, om je zo te helpen jouw verhaalidee op papier te krijgen. Je hoeft het niet stap voor stap aan te houden, sommige schrijvers gooien het proces door elkaar. Maar mocht je merken dat je constant vastloopt in het opschrijven van jouw verhaal, dan kan dit stappenplan een goede houvast bieden.
Aan het eind van dit blog heb ik een belangrijke vraag voor jou. Lees je mee?

Stap 1 – ontwikkel je plot

Met een idee heb je nog geen plot en dus kun je nog geen verhaal op papier krijgen. Stel jezelf open vragen over je idee. Maak het concreet. Schrijf alles uit. Ik geef je een voorbeeld. Stel, je idee gaat over een vrouw die erachter komt dat ze ’s nachts in een kat verandert. Oké. Vraag jezelf eens af waarom dat gebeurt? Is ze behekst? Is ze van een bepaald soort ras? Weet ze dit van zichzelf?
Een volgende vraag zou zijn: wat gebeurt er dan gedurende de nacht? Wat is de reden dat ze verandert in een kat? Of tegen welke problemen loopt ze aan?

Let ook op je eigen energie terwijl je nadenkt over dit soort vragen. Mocht je het beantwoorden van deze vragen lastig vinden, of irritant, dan kan het heel goed zijn dat dit idee je niet enthousiasmeert en dan zal het je ook niet lukken om het idee om te zetten naar een plot waar je met veel plezier aan gaat werken.
Dit is de uitgelezen kans om lekker te gaan dagdromen. Het maakt niet uit wat voor ideeën je krijgt, want als het je energie geeft en je kunt vervolgens je eigen (kritische) vragen hierover beantwoorden, dan heb je een Fantastische Verhaal te pakken.

Stap 2 – Verzin het begin, midden en eind

Maak een ruwe schets wat er in jouw boek gaat gebeuren. Geef aan waar je hoofdpersonage(s) aan het begin van het boek staan, waar ze tegenaan lopen (wat in jouw boek gaat veranderen) en wie ze zijn. Soms helpt het om terug te werken. Door te beginnen bij het eind. Wat wil je dat je hoofdpersonage overwonnen heeft aan het eind van het boek? En wat veroorzaakt dan deze overwinning? Door jezelf specifieke vragen te gaan stellen, kom je vanzelf uit bij het midden en vervolgens ook bij het begin van je verhaal.

Meer tips vind je hier: hoe ga je van een idee naar een ijzersterk plot.

Stap 3 – Begin te schrijven

Sommige schrijvers beginnen aan het begin van hun verhaal. Ze beginnen met een proloog of met het allereerste hoofdstuk. Dit is geen vereiste. Ja, het kan gemakkelijk zijn om bij het begin te beginnen en vanuit daar verder te werken, maar het kan ook zijn dat dat juist het lastigst is.
Mijn tip: begin bij de scene die je het meeste energie geeft. Die bijvoorbeeld het idee bij jou triggerde. Schrijvers zien die scene het meest gedetailleerd voor zich en juist dan is het zaak dat je die scene op papier krijgt. Daarna kun je altijd nog aan het begin beginnen en dan naar die scene toe werken.

Stap 4 – Ga niet herschrijven

Tijdens het opschrijven van je eerste versie, stap je gemakkelijk in de valkuil door je geschreven stukken terug te lezen en direct aan te passen. DOE DIT NIET. Dit is een valkuil en zal je motivatie voor het afschrijven van je verhaal nadelig kunnen beïnvloeden.
Het herschrijven is een stap die je pas neemt NA dat je je volledige verhaal op papier hebt gezet. Het schrijven van je eerste versie is enkel dat: het schrijven van je eerste versie.
Lees gerust een beetje terug als je de draad even kwijt bent, maar hou jezelf in dat je gelijk stukken gaan aanpassen. Maak gerust een document aan waarin je eventuele verbeterpunten kort en krachtig aangeeft, maar pas ze nu nog niet aan in deze fase. Focus je eerst op de rest van het verhaal.

Meer tips? Lees dan mijn blog Begin te schrijven.

Stap 5 – Teruglezen

Nadat je je eerste versie van begin tot het eind hebt opgeschreven, is het tijd om de schrijverspet even af te zetten. Het is tijd om je verhaal te lezen als lezer. Let in deze fase niet op typfoutjes, maar kijk alleen naar het plot. Kijk naar de opbouw van je karakters. Zit het goed in elkaar? Leest je verhaal lekker weg? Zitten er scenes in die saai zijn, of niet genoeg vertellen?
Maak notities terwijl je leest, maar pas nog niets aan.

Als je je verhaal hebt uitgelezen, kijk dan eens hoe je je voelt. Heeft het verhaal je gegrepen? Wat waren de sterke punten en aan welke punten kan de schrijver nog werken? Je kunt, als het ware, een soort recensie schrijven over jouw ervaring met het verhaal. Dit geeft je de mogelijkheid je eigen werk van een afstandje te bekijken.

Probeer in deze fase niet in de emoties te schieten. Ga niet denken: ‘Jee wat was dit slecht’. Het is namelijk een eerste versie en die zijn per definitie niet goed. Kijk naar het grotere geheel en besef je dat dit een work-in-progress is.

Stap 6 – Notities ordenen

Je hebt tijdens het schrijven en het teruglezen van je eerste versie ongetwijfeld veel punten bijgehouden die beter mogen, of anders geformuleerd kunnen. Kijk naar je plot en de ruwe schets die je had gemaakt voordat je aan je eerste versie begon te werken. Wat kun je nog aanpassen? Is er iets wat beter op een andere plek verteld kan worden? Dit is de puzzelfase. In deze fase ga je je boek in je hoofd nog een keer helemaal door en stel je jezelf vragen. Er komen nu ongetwijfeld meer en gedetailleerdere vragen naar boven dan die je tijdens stap 1 of 2 had kunnen bedenken.

Doe jezelf daarin niet tekort door je jezelf af te vragen waarom je dit bij stap 1 of 2 niet al had bedacht – het hoort bij het schrijversproces. Door het een eerste keer op te schrijven, vertel je het verhaal alleen nog maar. Daarna komt het schaafproces en daar ben je nu beland.

Herschrijf je plot en je begin, midden en eind met de punten die je tijdens het schrijven en het lezen van je eerste versie hebt ontdekt. Je zult merken dat je verhaal nu pas echt vorm begint te krijgen.
Begint de energie al weer te borrelen?

Meer weten?  In mijn blog Teruglezen en ordenen ga ik wat dieper op de stof in.

Stap 7 – Herschrijven

Nu is het tijd om je verhaal te herschrijven. Dit houdt in dat je verhaal opnieuw leest, en nu scenes herschrijft waarvan je tijdens het lezen merkte dat ze nog niet helemaal lekker liepen, en stukken gaat toevoegen om meer verduidelijking te geven waar dat nodig is. Je kunt hier je nieuwe plot naast houden en van de ene naar de andere scene springen. Je hoeft hiervoor niet het gehele verhaal opnieuw te lezen, alleen daar waar nodig is scenes toevoegen, aanpassen of verwijderen.

Stap 8 – Redigeren

De laatste stap van het schrijversproces is verwijderen van alle fouten in spelling en zinsopbouw. Let maar eens op herhaling in je zinnen. Gebruik je bijvoorbeeld bij elke dialoog “zei hij” of “zei ik”, kijk dan of je deze woorden kunt weglaten door duidelijker aan te geven wie aan het woord is, of wellicht beter kunt vervangen met een ander woord. Er zijn veel variaties op het woord zeggen. Let er natuurlijk wel op dat je de taal passend houdt bij je lezer. Ga geen moeilijke woorden toevoegen om je verhaal meer inhoud te geven; veelal doet dit namelijk precies het tegenovergestelde.

Meer weten? Lees Herschrijven en redigeren.

Na stap 8 ben je klaar om proeflezers in te zetten. Daarover vertel ik je in dit blog over proeflezers meer. Begin echter eerst met deze stappen zodat je vol vertrouwen aan jouw schrijversproces kunt gaan beginnen!
Loop jij ergens tegenaan in jouw schrijversproces, waar je graag hulp bij wilt? Stuur me een persoonlijk berichtje waarin je uitlegt waar je tegenaan loopt. Ik zal jouw voorbeeld dan meenemen in mijn blog en je gerichte tips geven hoe je verder kunt gaan in jouw proces.

Fantastisch Schrijfplezier gewenst!

One thought on “De stappen van het schrijversproces

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *