Clichés

Voorspelbaar zijn: veel schrijvers gruwelen ervan. Je wilt je lezer immers je boek laten uitlezen, en niet na pagina 10 al horen zeggen: “Ik weet precies hoe dit afloopt.” En nog gelijk hebben ook!

Maar hoe doe je dat? Hoe zorg je ervoor dat je lezer geïntrigeerd blijft en doorleest? Hoe blijft je verhaal tot het eind (zo goed als) onvoorspelbaar?

Het helpt om te weten welke clichés er om de hoek liggen in het genre waarin je schrijft. Clichés zijn niet per definitie slecht. Teveel clichés echter wel. Daarom in dit blog een aantal bekende clichés en hoe je daarmee kunt omgaan.

De Ware / de Profetie

De hoofdpersonage ontdekt tijdens het verhaal dat hij of zij de Ware is. Dit gaat al dan niet via een Profetie. Met andere woorden; hij of zij is degene die de wereld zal bevrijden van het Kwade. Vaak is de hoofdpersonage aan het begin van het verhaal een heel normaal iemand. Denk maar aan Harry Potter of Eragon.

Veel lezers houden van dit soort verhalen (inclusief ikzelf!). Ze kunnen zich wanen in een wereld waarin zij, een doodnormaal iemand, ook ineens heel bijzonder of belangrijk zijn. Het is niet een cliché die per direct mensen doet afhaken, maar het is er wel eentje waarin je jezelf wilt uitdagen om het net iets anders te doen.

Zoals – wat als de Ware niet de held is maar de vijand? Of wat als de Ware zijn Quest verliest (en * schrik * wat als dat de bedoeling was)?

Middeleeuws Sprookje

Fantasieverhalen spelen zich vaak af in een tijd gebaseerd op Europa in de Middeleeuwen. De karakters zijn ridders of prinsessen, ze wonen in kastelen of verzorgen paarden op een boerderij of ze krijgen lessen in hoe om te gaan met het zwaard of met pijl en boog.

Allemaal leuk en aardig, maar na een aantal boeken begint elk verhaal daardoor wel op elkaar te lijken. De karakters zijn dan misschien anders, maar de omgeving waarin zij verblijven niet. Wat als je het verhaal eens laat afspelen in een geheel ander tijdperk of land? De hoofdpersonage groeit op in de woestijn en rijdt op kamelen. Om maar eens een voorbeeld te noemen. Of hij woont op een vulkanisch eiland en houdt van lavasurfen?

Romantiek

Hoewel het niet per se een garantie is voor een Fantastisch Verhaal, biedt een vleugje romantiek wel de ingrediënten voor een heerlijk (sub)plot. Of je nu een drama schrijft over een man en een vrouw of een Fantasieverhaal over een elf en een zeemeermin, romantiek moet geloofwaardig zijn. Voor mij is niets zo irritant als twee karakters die duidelijk geen chemie hebben, en toch na een paar bladzijden al (heimelijk of openlijk) verliefd op elkaar zijn. Als lezer wil je het verhaal geloven en dus zul je als schrijver twee karakters willen neerzetten die bij elkaar passen.

Let daarbij op de valkuil om vanuit het vertelperspectief van beide karakters te willen schrijven. Als je dat namelijk wel doet, is het voor de lezer snel duidelijk hoe ze over elkaar denken. Elke vorm van drama die je dan als schrijver creëert, wordt door de lezer weggewimpeld als ongeloofwaardig; zij weten immers wat er in het hoofd van de tegenpartij omgaat.

Tip: Schrijf eens vanuit het perspectief van een homoseksuele man, of een aseksuele vrouw. Dit geeft een verfrissende kijk op romantiek.

Familie

Harry Potter had geen ouders meer. Eragon woonde bij zijn oom. Assepoester woonde bij haar nare stiefmoeder. Er zijn genoeg verhalen te noemen waarbij de held van het verhaal niet in een gewoon gezinsleven leeft, voordat hij of zij aan het avontuur begint.

Het lijkt haast wel dat een held alleen een held kan worden als hij of zij geen ouders meer heeft en/of vervelende (stief)ouders heeft. Kan een held niet geboren worden in een doodnormaal gezin met liefhebbende ouders? Ik zou zo’n boek best eens willen lezen, wat jij?

Afwezige wetenschap

Wetenschap is iets wat je niet vaak terugziet in echte Fantasieverhalen. Deels is dat te danken aan het Middeleeuwse Sprookje (zie hierboven), en deels omdat de schrijver vaak magie als vervanging van de wetenschap heeft ingezet. Waarom spreken over medicijnen in je verhaal, als je iemand gewoon beter kunt maken met magie?

Toch lijkt het erg onwaarschijnlijk dat een land waar magie beschikbaar is, deze magie ook voor iedereen beschikbaar zou zijn. De mensen die er geen beschikking over zouden hebben, hoe worden die dan beter als ze geveld zijn door een ziekte?

Zouden er tussen de non-magische mensen geen knappe koppen zitten, zoals een Albert Einstein of een Marie Curie? En zou het niet logisch zijn dat juist die karakters de wetenschap zouden gebruiken om die ziekte te lijf te gaan?

Dus wil je een typisch cliché uit Fantasieverhalen onderuithalen, voeg dan wetenschappelijke elementen toe aan je verhaal. Laat een Knappe Kop bezig zijn met wetenschappelijk onderzoek. Laat non-magische karakters op zoek gaan naar een non-magische oplossing.

 

Clichés kunnen Fantastische Verhalen opleveren, daar zijn vele voorbeelden van te vinden. Mocht jouw verhaal een cliché bevatten, maak je geen zorgen. Omarm het en maak het je eigen; zo voorkom je dat je verhaal voorspelbaar wordt.

Fantastisch schrijfplezier gewenst!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *